۞  بررسي چالشها و ارائه راه­كارهای ممکن در ايران به همراه مروري بر تجربيات سایر كشورها در زمينه ICT  روستايي
علي سپهري راد --- نسيم كاظمي فرد

افزايش دسترسي به فناوري مي تواند يك عامل حياتي در رشد اقتصادي مناطق روستايي باشد. اما در عين حال براي تحقق، نيازمند همكاري توامان دولت، بخش خصوصي، و صنعت است. بررسي و نگاهي به فعاليت هاي ساير كشور ها در اين راستا و استفاده از تجربيات آنها نيز مي تواند در صورت بومي شدن با شرايط كشور، در حركت ما به اين سمت ياري رسان باشد.
در ايران با حمایت تام شرکت مخابرات ایران، بيش از 8500 دفتر خدمات ارتباطي در روستاهاي كشور راه اندازي شده است، كه اميد است با مشاركت و مساعدت ساير وزارتخانه ها و سازمانها و نهادهاي مرتبط اين روند تقویت يافته و در انتهای برنامه پنج ساله چهارم به 10000 دفتر برسد. در اين مقاله بر آن شديم تا علاوه بر مطالعه بر روي فعاليت هاي اخير كشورهاي چين و هندوستان به عنوان دو کشور با جمعیت های پراکنده و مهم از نظر اجرای ICT  روستایی، به روند حركت ايران در اين راستا و چالش هاي پيش رو اشاره اي داشته باشيم و در نهایت، راه كار ها و پيشنهاداتي در زمينه زیرساختی و ارائه برنامه های کاربردی مفید از نظر اقتصادی و اجتماعی برای روستائیان که البته نیازمند ترغیب بخش خصوصی نیز خواهد بود ارائه شده است.
 
 
۞  بررسی عوامل موثر بر پذیرش و بکارگیری فن آوری اطلاعات و ارتباطات (ICT)در روستاها :
(مطالعه موردی روستاهای استان فارس)
آرزو حبیبی
 
هدف این تحقیق بررسی عوامل موثر بر پذیرش و بکارگیری ICT  در روستاهای استان فارس است چارچوب نظری این پژوهش با توجه به وضعیت موجود پروژه ICT روستایی در کشور و تحقیقات پیشین و مطالعه انجام شده و ترکیبی از دیدگاههای نظری جامعه شناسی و مدیریت استراتژیک و نظریه های جامعه اطلاعاتی می باشد و بر پایه این نظریات یک مدل مفهومی وتجربی شامل تاثیر 18 متغیر مستقل بر پذیرش و بکارگیری ICT  در روستاها بدست آمده است . در این پژوهش که به شیوه پیمایشی انجام گردید جهت جمع آوری داده ها ، از پرسشنامه استفاده شده است . جامعه مورد مطالعه ، روستاییان استان فارس است که از بین آنها یک نمونه 389 نفری بر اساس نمونه گیری تصادفی انتخاب شده است . در این تحقیق ، 18 فرضیه از مدل تحقیق در نظر گرفته شده است و تجزیه و تحلیل داده ها در دو سطح توصیفی و استنباطی انجام گرفته است و با استفاده از روشهای آماری تحلیل واریانس یکطرفه ، آزمون تی و ضریب همبستگی پیرسون تحلیل شدند که نتایج آن به این شرح است .: بین متغیر های جنسیت ،میزان درآمد روستاییان و نگرش روستاییان به مدیریت دفاتر با پذیرش و بکارگیری ICT  رابطه معنا داری وجود ندارد .ولی بین 15 متغیر مستقل دیگر، سن ، دانش، نگرش به زیرساخت ، نوع ونحوه ارائه خدمات ، وجود انگیزه ، آموزش ، مهارت کارگزاران ، نگرش به اهداف دولت ، شغل ، میزان تحصیلات ، تبلیغات ، تعیین دستورالعملها ، نگرش به سرمایه گذاری ، آشنایی به زبان انگلیسی ، کنترل و نظارت بر دفاتر با پذیرش و بکارگیری ICT  رابطه معنا داری وجود داشته است .
ودرنهایت ضمن نتیجه گیری محدودیت ها و مشکلات و پیشنهادات جهت توسعه و استفاده بهینه از دفاتر ICT روستایی بیان شده است .
 
 
۞  عوامل مؤثر بر استفاده روستاییان از خدمات دفاتر ICT روستایی در استان خراسان جنوبی
جواد محمدقلی نیا – عصمت سالاری طبس

مطالعه حاضر با هدف بررسی عوامل مؤثر بر استفاده روستاییان از خدمات دفاتر ICT روستایی انجام گرفته است.جامعه آماری این تحقیق را روستاییان بالای 15 سال روستاهای دارای دفاتر ICT روستایی استان خراسان جنوبی تشکیل می دهند.یافته ها نشان داد که هر چه سطح سواد و معلومات روستاییان افزایش یابد و افراد مهارتهای لازم جهت بهره گیری از خدمات را کسب کرده و میزان ارتباطات و تبادل اطلاعات آنها با سایر افراد روستا و با خارج از محیط روستا نیز بیشتر باشد و به کارکرد دفاتر اعتماد و اطمینان بیشتری داشته باشند،میزان شناخت و آگاهی اشان از خدمات ارائه شده در دفاتر بیشتر می شود.عوامل مدیریتی از قبیل خدمات دهی خوب مسئولان دفاتر،ارائه انواع خدمات،کنترل و نظارت مسئولان بر کار مراکز و ارائه آموزشهای لازم برای ایجاد مهارت جهت استفاده از خدمات تأثیر مثبتی بر آگاهی روستاییان از خدمات ICT روستایی دارد.همچنین استفاده از کامپیوتر و اینترنت و سیستم پیام کوتاه تلفن همراه و استفاده از افراد پیشرو و نوآور در روستا بر میزان استفاده روستاییان از خدمات دفاتر ICT روستایی تأثیر مثبتی دارد.
 
 
  
۞  بررسی نقش USF در افزایش بازدهی بازار خدمات مخابراتی در مناطق روستایی
محمد حسین طاهری
 
با بررسی روند توسعه و رشد بازارهای جهانی مخابراتی مشخص می‌گردد که مهمترین عامل در توسعه و افزایش بازدهی بازار، سیاست‌ها و تمهیداتی است که از سوی سازمانهای رگولاتوری به صورت هوشمند و هدفمند در بازار اعمال می‌شود. اگر به سیاست‌ها و تمهیداتی که این سازمانها برای توسعه خدمات مخابراتی در روستاها و مناطق کم درآمد بکار می‌گیرند بنگریم، حمایت‌های مالی دولت‌ها تحت قالب طرحهایی موسوم به USF یکی از مهمترین این ابزارهاست. در مطالعه و بررسی که در این مقاله انجام گرفته است با در نظر گرفتن خدمات موبایل به عنوان یکی از رایج‌ترین خدمات مخابراتی در دهه گذشته، به نقش طرح‌های USF در افزایش بازدهی بازار و حفظ و بقای طرح‌های تجاری اپراتورها می‌پردازیم تا از این منظر پیشنهاداتی را برای توسعه خدمات مخابراتی در کشورمان بیان سازیم.
 
  
 
۞  مدل ارائه خدمات پیشخوان دولت در دفاتر فناوری اطلاعات روستایی
 محمد رضا اخوت

روستائيان همواره يکي از مصرف کنندگان اصلي توليدات شهري بوده‌اند که براي رفع مايحتاج خود مرتباً به شهرهاي اطراف خود رفت و آمد داشته و دارند. يکي از وظايف مهم سازمانها در پیاده سازی دولت الکترونیک آن است که بتواند سرويسها و خدمات خود را بگونه‌اي طراحي نمايد که روستائيان نيز بتوانند از آن سرويسها  بهرمند شوند و نيازي به حضور فيزيکي آنها در شهرها کمتر باشد. در ايران بحث توسعه دفاتر ICT روستايي به عنوان پيشخوان دولت توسعه يافته است و قرار است تا پايان برنامه توسعه چهارم ده هزار روستاي کشور به اين دفاتر مجهز شود. تا کنون نزديک به 9000 دفتر از اين نوع در اقصا نقاط کشور به تجهيزات لازم مجهز شده و بعضأ کار خود را آغاز کرده و يا بزودي آغاز ‌مي‌کنند. اين دفاتر در مرحله اول به عنوان پيشخوان دولت در چهار حوزه خدمات ارتباطي، خدمات بانکي، خدمات پستي و خدمات فناوري اطلاعات به روستائيان خدمت ارائه مي‌کنند. خدمات بخش فناوري اطلاعات اين دفاتر از دامنه وسيعي برخوردار مي‌باشد که نياز به شناسايي و احصاء داشته و مي‌توانند شامل مواردي مانند خدمات آموزشي، بهداشتي، کشاورزي، تفريحي، تجاري و بسياري از موارد ديگر باشند. اين دفاتر بستر سخت‌افزاري، نرم‌افزاري و ارتباطي لازم را براي استفاده روستائيان از خدمات الکترونيکي را فراهم كرده‌اند. از آنجا كه تجربه توسعه خدمات الكترونيكي از طريق دفاتر ICT روستايي براي اولين بار در كشور انجام شده است، نيازمند تحقيقات مختلف براي شناسايي و بكارگيري درست كاربردهاي مرتبط با روستا مي‌باشد. اين دفاتر اگرچه به لحاظ فيزيكي برپا شده ولي هنوز خدمات مورد نياز روستائيان را بصورت كامل تامين نكرده است. از جمله چالشهاي شناسائي شده عدم موفقيت كامل اين پروژه ملي به نبود سرويسها و خدمات برخط دستگاههاي دولتي مرتبط با روستا مي‌باشد. نبود كاربردهاي متنوع برخط ديگر كه مي‌توانند از طريق دولت الكترونيكي و پيشخوان دولت ارائه شوند مشكل ديگر اين دفاتر مي‌باشند. تجزيه و تحليل اقدامات انجام شده و كاربردهاي عملياتي خوبي كه هم اكنون از طريق اين دفاتر به مرحله بهره‌برداري رسيده است نيز در اين مقاله مورد توجه قرار گرفته است. نهايتأ، راهكارهاي بهبود عملكرد اين دفاتر با توجه به مطالعات انجام شده در 388 دفتر ICT روستايي استان گلستان معرفي شده است.
  
 
۞  بررسی نقش پست در توسعه فناوری اطلاعات و ارتباطات روستایی
دکتر یحیی دهقانی

دفاتر فناوری اطلاعات و ارتباطات ( ICT ) روستایی که پس از طراحی و کار کارشناسی عملاً از سال 1384 شمسی در کشورمان به بهره برداری رسی، یکی از کارهای مهم در کاهش شکاف دیجیتالی بین شهر و روستا بود. شکی نیست که توسعه این شبکه و ارائه خدمات عمومی به روستاییان و بهره گیری به روستاییان و بهره گیری سایر دستگاههای اجرایی ( آموزشی، بهداشتی، اقتصادی و ... ) علاوه بر ارتباطی ( پست، مخابرات، پست بانک ) تحت هر عنوان مثل پیش خوان دولت یا ... می تواند گسترش اهداف عدالتی دولت را محقق نماید. بدیهی است در این زمینه بهره گیری از تجربه سایر کشورهای موفق و همچنین توصیه ارگانها و سازمانهای تخصصی می توند کارساز باشد.
 
 
  
۞  نقش دفاتر ICT روستایی در توسعه تجارت صنایع دستی بکمک تجارت الکترونیک
 پروفسور دکترسیدمهدی صحرائیان
نسیم یزدانیان
 
امروزه استفاده از ابزارها و فن آوری های روز دنیا باعث می گردد که در امر تجارت بهبود و پیشرفت بهتر و بیشتری نسبت به روش انجام آن ر گذشته ایجاد شود . یکی از این ابزارها ، ابزارهای الکترونیکی است . با استفاده از ابزارهای الکترونیکی فواصل کوتاه گردیده ، ارتباطات سریع تر ، مثمر ثمرتر و همگانی تر شده است .
جامعه اطلاعاتی در جهان در حال شکل گیری است و شهرها و روستاهای الکترونیکی که زیرمجموعه تفکر جامعه اطلاعاتی می باشند در سالهای اخیر در دنیا مطرح شده اند . کشور ایران همگام با بسیاری از کشورهای پیشرو جهان نسبت به توسعه فناوری اطلاعات و ارتباطات روستایی اقدام کرده است و تلاش می کند با استفاده از این فناوری خدمات دولتی را به دورترین نقاط کشور منتقل نماید . در این راستا اقدامات متعددی انجام گرفته است که از مهمتزین آنها می توان به اجرای پروژه تجهیز ده هزار روستای کشور به دفاتر فناوری اطلاعات و ارتباطات روستایی اشاره نمود .
استفاده از ابزارهای الکترونیکی باعث می گردد مکانی بزرگ و مجازی برای ارائه آثار بسیاری از هنرمندان صنایع دستی ایجاد گردد که در بعد حقیقی نیاز به نمایشگاهی با هزینه های جانبی بسیار دارد . این مکان مجازی ، قادر است به صورتی بسیار ساده و زیبا و بدون نیاز به صرف ارزش فردی ، تمامی احتیاجات مورد نیاز بازدید کننده را برطرف سازد و از طرفی صرفه جویی فراوانی در هزینه های تولیدکننده به ارمغان آورد .از طرف دیگر بکارگیری فناوری اطلاعات و ارتباطات در روستاها و ارائه خدمات متنوع با هدف ارتقاء مهارت روستائیان و تمهید فرصتهای شغلی مورد تاکید فراوان قرار گرفته است .
با توجه به اینکه قشر عظیمی از تولید کنندگان صنایع دستی را روستائیان تشکیل می دهند ، در این مقاله سعی شده است نقش دفاتر خدمات فناوری اطلاعات و ارتباطات روستایی در توسعه تجارت صنایه دستی و کمک به بهبود اقتصاد روستا نشینان مورد بررسی و مطالعه قرار گیرد .
 
 
 
۞  تحلیل نقاط قوت، ضعف، فرصت ها و تهدیدهای(SWOT)توسعه ICT روستايي و دفاتر خدمات رسانی در ایران
دکتر جواد محمد قلی نیا
دکتر احمد یعقوبی فرانی
 
در پارادایم های فکری و رویکرد های نوین توسعه روستایی، بهره گیری از دانش و اطلاعات و به تبع آن ابزارها و تکنولوژیهای انتقال و تبادل آن، حائز اهمیت و جایگاه ویژه ای است. بر همین اساس، در راهبردهای توسعه پایدار، جامعه محور و یکپارچه روستایی، بهره گیری از ساختارها و برنامه های مرتبط با معماری اطلاعات و مدیریت دانش که امروزه در شکل نوین آن در بسترهای تکنولوژی اطلاعات و ارتباطات قابل انجام است، از اولویت بالایی برخوردار بوده و براحتی می توان کارکردهای گوناگون توسعه را در ارتباطی تنگاتنگ و هم افزا با کارکردهای فناوری اطلاعات و ارتباطات ارزیابی نمود. فناوري اطلاعات و ارتباطات مجموعه‌اي در هم تنیده از اجزاء مرتبط با یکدیگر، شامل زيرساختها و فناوريهاي ارتباطي و اطلاعاتي، كاربردها، خدمات، نيروي انساني و نیز ساختارها و سازمانهاي متولي است كه در ارتباط با نظام اقتصادي، اجتماعي، فرهنگي، سياسي و جغرافيايي یک کشور فعاليت مي‌نمايند. در نظام مرتبط با ICT روستايي، چنين مجموعه‌اي مي‌بايست تمركز بر محيط‌هاي روستايي نموده و در تعامل با سطوح توسعه، ملي، منطقه‌اي و بين‌المللي باشد. لذا، ICT روستايي، مقوله ای پیچیده بوده و توسعه آن مستلزم تعامل همزمان ابعاد سه گانة فناوري، خدمات و آگاه سازي (شروط لازم) با در نظر گيري نوعي نظام پشتيباني سازماني، نيروي انساني، برنامه‌اي و همانند آن (شرط كافي) می باشد.یکی از ابزارهای لازم برای راهگشایی و استفاده از قابلیتهای ICT روستايي، شناسایی و تحلیل دقیق ابعاد مختلف خاصه بررسی نقاط قوت و ضعف و نیز فرصت ها و تهدیدهای مطرح می باشد.به منظور استخراج گویه های مرتبط ،اقدام به ارائه نتایج برخی از مطالعات و پژوهش ها و ادبیات علمی موجود ، از سه منبع شامل بررسی شرايط دوازده وزارتخانه دارای ارتباط مستقیم خدمات رسانی به محیط های روستایی، مطالعة كيفي صورت پذيرفته در60 روستا و يافته‌هاي بدست آمده از منابع داخلي و خارجي و مرور اسناد بالادست، شده است.برخی از مهمترین پیشنهادات تحقیق عبارتند از:
- برنامه ريزي جهت توسعه و تقويت ICTروستایی و دفاتر خدمات رسانی، به ترتيب با كاهش تهديدها (تدوين سند فرابخشي آگاه سازي، شناسايي و استفاده از پيمانكاران مجرب، تدوين دستورالعمل‌هاي الزام‌آور جهت فعاليت هماهنگ آگاه سازي، تقويت ديدگاه مديران جهت افزايش آگاهي در خصوص ICT روستايي، كاهش فرهنگ سازماني مقاوم به تغيير)، كاهش نقاط ضعف (شناسايي و بهره‌گيري از نيروهاي انساني ماهر در سطوح محلي، بهره‌گيري از ساختار فرآيند گرا و متعهد سازماني، افزايش توجه به مولفه آگاه سازي در ICT روستايي، توجه توأمان به ابعاد مختلف خدمات رساني پايه اي و ظرفيتي و انسجام بخشي بين برنامه‌هاي مختلف و تمركز بر گروههاي هدف)، تقويت نقاط قوت (بهره‌گيري مطلوبتر از ابزارهاي رسانه‌اي و خدمات رساني مطلوبتر، تقويت نهادهاي محلي متمايل به همكاري، بهره‌گيري از اطلاعات فعلي روستائيان خاصه در حوزة خدمات پايه، ايجاد انگيزه خدمات رساني در بستر ICT در مديران بخشهاي مختلف و آگاه سازي در خصوص آنها) و در انتها تقويت فرصتها (بهبود مستمر خدمات پايه، انطباق فعاليتها با توجه به وضعيت اسناد بالادست، بهره‌گيري از امكانات محيطي همانند وضعيت توسعه يافتگي منطقه‌اي و زيرساختهاي موجود در محيط‌هاي روستايي) (هر سه طيف زماني/ ساختاري- كاركردي/ درون، بين و فرابخشي/ اصلاحي- بنيادي).
- برنامه ريزي دو مرحله‌اي جهت توسعه و تقويت ICT روستايي با توجه و تأكيد بر اين اصل كه در كوتاه مدت، استراتژي مورد استفاده مستقر در ناحية ST (تنوع) بوده و در ميان و بلندمدت، استراتژي مورد استفاده مستقر در ناحية WT ،كاهش يا عقب نشيني) مي‌باشد (هر سه طيف زماني / ساختاري- كاركردي/ درون، بين و فرابخشي/ اصلاحي- بنيادي).
 
 
۞  توسعه فناوری اطلاعات و ارتباطات در روستاها(موردکاوی پست بانک ایران)
داود آتشک

از دیرباز بهبود وضعیت رفاهی مردم در هر کشوری از جمله اهداف استراتژیک دولتها بوده است . توسعه فناوری اطلاعات و ارتباطات نقش بسیار بارزی در اسن خصوص ایفا نموده و با فراهم آوردن بسترهای لازم جهت رشد و توسعه روز لفزون ، اهمیت آن بر کسی پوشیده نیست . ایجاد وتوسعه سرویسهای مالی با بهره گیری از بسترهای پستی و مخابراتی نیز در همین راستا صورت گرفته و قدمتی 200 ساله در سطح جهان دارد. پست بانک ایران نیز با بهره گیری از تجارب بین المللی و ارزیابی شرایط اقتصادی ، اجتماعی و فرهنگی کشورد و با هدف پوشش نقاط کور بانکی خصوصاً در عرصه اقتصاد روستایی ایجاد گردیده و با بهره گیری از ظرفیتها و امکانات عظیم موجود در بخش ارتباطات و فناوری اطلاعات کشور و همچنین بهره گیری از پتانسیلهای داخلی خصوصاً نیروی انسانی جوان خود ، پس از اخذ محوزهای لازم توانست رؤیای حضور عملیاتی شبکه بانکی در سطح 000،10 دفتر ICT روستایی و 2500 دفتر خدمات ارتباطی شهری ( در مناطق غیر برخوردار ) را بدون هیچگونه هزینه اضافه ای بر دوش دولت ، جامه عمل بپوشاند . عملکرد پست بانک ایران در دو سال اخیر و ارائه خدمات بانکی به بیش ار 20 میلیون نفر از هموظنان روستایی و هدایت حدود 500،1 میلیارد ريال از منابع موجود در این بخش به سمت فعالیتهای مولد اقتصادی در مدت زمان بسیار کوتاه ، توجه کارشناسان داخلی و خارجی را به خود معطوف نموده است . ایجاد اشتغال مستقیم برای حدود 8500 نفر و دههای هزار فرصت شغلی غیر مستقیم تنها بخشی از ثمرات شیرین آن تاکنون می باشد.
 
 
  
۞  تاثیر دفاترخدمات ارتباطی بر اشتغال زایی و کاهش مهاجرت
اعظم صادق زاده
 
 فنّاوري‌هاي اطّلاعات و ارتباطات (ICT) ، تکنولوژی هزاره جدید می‌باشد که باعث کم کردن زمان انجام محاسبات، دقیقتر شدن پردازش داده‌ها، تبادل اطلاعات آسان و کم کردن هزینه داد و ستد شده است. دستاوردهای فناوری اطلاعات و ارتباطات زمانی حداکثر تأثیرگذاری را در زندگی بشرخواهد داشت که بتواند در تمام زمینه‌ها و در میان تمام اقشار جامعه رسوخ کند. متأسفانه دنیایی که در آن زندگی می‌کنیم دچار مشکلی بنام شکاف دیجیتالی می‌باشد. این شکاف، بخصوص در سطح جامعه روستائی چشمگیرتر است. در حال حاضر 5/2 میلیارد نفر از جمعیت 6 میلیاردی جهان در روستاها و نقاط دور افتاده کشورهای در حال توسعه زندگی می‌کنند (حدود 40% جمعیت جهان) که درصد کمی از آنها به امکانات ارتباطاتی و اطلاعاتی مناسب دسترسی دارند.
در اجلاس جهاني جامعه اطلاعاتي كه در آذر ماه 1382 در ژنو برگزار شد و ايران عضو امضا كننده اين قانون بود، مقرر شد كه كشورهاي امضا كننده تا سال 2005 دانشگاه‌ها, تا سال 2010 بيمارستان‌ها, و تا سال 2015 همه روستاهاي خود را به اينترنت متصل كنند. روستاها نيز به طور سنتي عقب مانده هستند و اين از نظر عدالت اجتماعي درست نيست كه امكانات در اختيار شهرها قرار بگيرد.
يكى از دغدغه هاى اصلى كشور حل معضل بيكارى است. دلايل ساختارى از جمله افزايش قهرى عرضة نيروى كار، كمبودفاحش سرمايه گذارى، مهاجرت ناگزير روستاييان به شهرها، گسترش موجه نرخ مشاركت زنان در فعاليتهاى اقتصادى، افزايش روزافزون فارغ التحصيلان دانشگاهها، جواني جمعيت و ...، بازار كار كشور را با عدم توازن مواجه نموده است. حل اين معضل از وظايف يك وزارتخانه فراتر بوده و امري ملي تلقي مي گردد. اما با پذيرش مسئوليت ، برنامه ريزي، سياست گذاري، هماهنگي و اجراي بسياري از راهكارها ، تلاش گسترده اي در اين زمينه صورت پذيرفته است.
 
 
    
۞  تجربه ارائه خدمات پست بانک ایران در دفاتر ارتباطات و فناوری اطلاعاتICTروستایی
 1)علی نعمتی  2)  سیروس معیری پور  3)  محمد حبیبی
 
با نگاهی به تعداد کم شعب روستایی بانکهای کشور تا قبل از شروع برنامه چهارم توسعه کشور ، عدم دسترسی عمومی روستائیان به خدمات رایج بانکی قابل توجه می باشد . بر اساس نظریات متداول توسعه اقتصادی در کشورهای جهان سوم ، دسترسی روستائیان به خدمات ضروری به ویژه خدمات مالی و بانکی یکی از پیش فرضهای توسعه روستایی می باشد . در نقاط شهری و پرجمعیت کشور دسترسی به خدمات بانکی به سادگی امکان پذیر بوده ولی مردم نقاط روستایی فاقد بانک برای استفاده از خدمات رایج بانکی باید هزینه بسیار زیادتری را متحمل شوند . این تفاوت دسترسی علاوه بر دور نگه داشتن جوامع روستایی از پیشرفت و توسعه و نیز کاهش تولید و اشتغال روستایی در بلندمدت باعث بی عدالتی مشهودی در توزیع امکانات جامعه نیز می شود .
برای ایجاد زمینه ارائه خدمات دولتی و سایر خدمات ضروری مورد نیاز جوامع روستایی از جمله خدمات مالی و بانکی و نیز تعهد دولت ایران به سران جامعه جهانی اطلاعاتی برای ایجاد امکانات ارتباطی در روستاهای کشور و دسترسی جوامع روستایی به اینترنت ، برابر قانون برنامه چهارم توسعه ، وزارت ار تباطات و فانوری اطلاعات مکلف به راه اندازی ده هزار دفتر ارتباطات و فناوری اطلاعات ( ICT )  روستایی  تحت عنوان پیشخوان دولت تا پایان سال 1388 شد .
پست بانک ایران که در طرح اولیه مکلف به ارائه خدمات بانکی در کلیه این دفاتر شده ، با تعریف و تبیین ساختاری جدید و متفاوت با آنچه تا قبل از این در زمینه ارائه خدمات بانکی در روستا وجود داشته اقدام به ارائه خدمات بانکی به صورت فراگیر در روستاهای کشور نموده است .
ما در این مقاله قصد داریم ضمن اشاره به اهداف راه اندازی دفاتر ارتباطات و فناوری اطلاعات روستائی و ظرفیتهای ایجاد شده در آنها که باعث کاهش هزینه سرانه انواع خدمات قابل ارائه از جمله خدمات بانکی شده ، در یک نگاه اجمالی نحوه حضور پست بانک ایران در این دفاتر و صرفه جویی مناسب در خصوص هزینه های بالای راه اندازی شعبه ، تاثیر ارائه خدمات بانکی در روستاهای کشور توسط این بانک را بیان کنیم .
 
 
  
۞  خدمات نوین فناوری اطلاعات در روستاها
ساناز کریم آقایی
 
توانمندی امروز بدست آوردن رضایت مشتری در گرو دارا بودن سرمایه دانش وبکارگیری مجموعه ظرفیتهای ذهنی خلاق است که بطور موثری توسعه و پیشرفت را ممکن می سازد.
مقاله حاضر پژوهشی است به منظور شناسایی و ارزیابی عوامل استراتژیک توسعه خدمات الکترونیکی در روستاها ،در ابتدا به بررسی اجمالی تاریخچه ICTروستایی در ایران می پردازیم وسپس اهداف پروژه ICTروستایی، عملکرد پروژه در برنامه توسعه چهارم ، درصد تحقق به اهداف و در ادامه مسائل و چالش های پیش روی این پروژه را مورد بررسی قرار خواهیم داد.تجارت الکترونیک در روستاها از دیگر مسائلی می باشد که به آن پرداخته می شود در ادامه به ارائه بعضی از خدماتی که توسط دولت الکترونیک می تواند در روستاها ارائه شود اشاره ای خواهیم کرد.سپس به بررسی تحلیل آماری استقبال ازخدمات فناوری اطلاعات ازروش TOPSIS ونیاز سنجی به عمل آمده در زمینه خدمات در خواستی روستائیان در115 روستا می پردازیم ودر پایان نیز راهکارهایی برای بهبود عملکرد دفاتر در زمینه جلب هر چه بیشتر رضایت مشتری خواهیم پرداخت.
 
  
  
۞  سنجش رضايت جوامع روستايي استان هرمزگان از عملكرد دفاترICT روستايي       
  بابک تراکمه
 
در این مطالعه هدف بررسی میزان رضایتمندی مشتریان این دفاتر در استان هرمزگان در سال 1388 و بکارگیری نتایج در راستای شناسایی نقاط ضعف و قوت این مراکز در سطح استان و ارائه خدمت بهتر به مشتریان می باشد. ضماً به عنوان سئوال فرعی تحقیق "میزان رضایت مندی کارگزاران "به عنوان واسظه ارائه خدمات 3سازمان یادشده به مشتریان موردبررسی قرارخواهدگرفت.
روش تحقیق:دراين مقاله برای سنجش میزان رضایتمندی مراجعین (مشتریان) ازخدمات دفاتر ICT روستایی استان هرمزگان درسال 1388 در یک مطالعه توصیفی پیمایشی تعداد 139 نفر از مراجعین به دفاتر ICT روستایی استان را با استفاده از روش نمونه خوشه ای انتخاب و پرسشنامه ساخته محقق با پایایی 89/0 را در بین آنها توزیع و پس از جمع آوری وارد نرم افزار آماری spss نموده و با استفاده از روشهای آمار توصیفی و آزمونهای آماری آزمونهای t، آنالیز واریانس اقدام به تحلیل اطلاعات نموده ایم.ضمنابرای سنجش میزان رضایتمندی کارگزاران از خدمات دفاتر ICT روستایی استان هرمزگان در سال 1388در یک مطالعه توصیفی پیمایشی تعداد 46 نفر از کارگزاران دفاتر ICT روستایی استان را با استفاده از روش نمونه خوشه ای انتخاب و پرسشنامه ساخته محقق با پایایی 72/0 را در بین آنها توزیع و پس از جمع آوری وارد نرم افزار آماری spss نموده و با استفاده از روشهای آمار توصیفی و آزمونهای من ویتنی و کروسکال والیس اقدام به تحلیل اطلاعات نموده ایم.
یافته ها: نتایج بدست آمده از این مطالعه وبررسی سنجش میزان رضایتمندی مراجعین (مشتریان ازخدمات دفاتر ICT روستایی استان هرمزگان درسال 1388 نشان داد كه رضايت نسبي ازعملكرد دفاتروجودداشته وهمچنین نتایج نشان داد که بین سن، جنسیت، وضعیت تاهل و تحصیلات ومیزان رضایتمندی افراد در خصوص خدمات دفاتر ICT تفاوت معناداری وجود ندارد.
بحث و نتیجه گیری: بطور کلی از نتایج این مطالعه این استنباط بعمل می آید که دفاتر ICT روستایی در ابعاد مختلفی چون جلوگیری از جابجایی غیر لازم افراد، کاهش هزینه های خانوارهای روستایی، تسهیل در دریافت خدماتی مانند پست بانک، تلفن، استفاده از اینترنت و فاکس در حد بالایی رضایت مشتریان ( مراجعین به دفاتر) را فراهم آورده است و پیشنهاد می شود بمنظور افزایش رضایت مندی مشتریان این دفاتر سازمانهای سرپرست این طرح هر کدام فراخور وظایف خود با برنامه ریزی مناسب تلاش بیشتری در جهت افزایش سطح کیفی و کمی ارائه خدمات ICT به روستاییان را بکارگیرند.
   
۞  الگوی پیشنهادی برای طرح شبکه و پرتال روستایی
دکتر علی ناصری –بهنام ولیزاده

دفاتر ICT روستایی به عنوان پیشخوان دولت در روستاها عمل می کنند، مطابق تعریف دفاتر، باید کلیه خدمات حاکمیتی از طریق این دفاتر به روستاییان ارائه گردد. لازمه اجرایی شدن فعالیت این دفاتر پیروی از یک الگوی مناسب می باشد تا بتواند جوابگوی کلیه مباحث روستا از جمله اطلاع رسانی جامع روستا و همچنین خدمات مورد نیاز آنها باشد. این مقاله با تشریح و درنظر گرفتن کلیه ابعاد موضوع از جمله توسعه اینترنت، اطلاع رسانی به موقع و همچنین خدمات بازرگانی و دیگر خدمات حاکمیتی در روستا، الگوی مناسبی جهت طراحی شبکه و ایجاد پرتال روستایی پیشنهاد می کند که پس از اجراشدن پایلوت آن، نقاط قوت و ضعف الگو شناسایی شده و بهبود یافته است.
  
۞  مدل اجرایی برای توسعه ICT روستایی در ایران
هادی شهریار شاه حسینی- امیرحسین جعفری

توسعه ICT و بهره برداری از آن در روستاها از اهداف تعیین شده MDG می باشد. اتصال تمام نقاطی که بشر بصورت اجتماعی در آن زندگی می کند به شبکه ارتباطی از اهدافی است که برای سال 2015 میلادی یعنی کمتر از 6 سال دیگر پیش بینی شده است. بر این اساس کشورهای مختلف برای اتصال کوچکترین نقاط زندگی یعنی روستاها، نسبت به طراحی و اجرای برنامه ای توسعه ICT اقدام نموده اند. در ایران نیز برنامه اتصال روستاها به شبکه تحت عنوان طرح ICT روستایی به اجرا گذاشته شده است.
در این مقاله یک مدل بومی و جدید برای توسعه ICT روستایی در ایران ارائه می شود. پس ذکر کلیاتی در مورد وضعیت روستاها در جهان و توسعه زیرساخت های ارتباطی در دهه گذشته، چند مدل توسعه ICT روستایی ارائه شده قبلی و اجزا عوامل موثر آنها مرور می شود. سپس مدل پیشنهادی برای توسعه ICT در ایران ارائه می گردد. در توصیف مدل پیشنهادی سعی شده بر اساس آنچه تا بحال در کشور رخ داده عمل شود و نکته مهم توجه به جاهای خالی موجود در مدل برای توسعه های آتی می باشد. ایجاد مراکز پشتیبانی متمرکز در هر منطقه با رویکرد پشتیبانی فنی و کارآفرینی در دفاتر و برنامه ریزی برای ارائه عملیات الکترونیکی در دستگاه های اجرایی از طریق اینترنت، تلفن ثابت و همراه و بطور کلی هر کانال ارتباطی برای ارائه خدمات بهینه تر و از راه دور از نکات مهم مدل پییشنهادی است.
 
 
۞  موانع و چالش­های توسعه­ی دفاتر ICT روستايي در ايران
مسعود همدانلو
 
سرعت، کيفيت، شفافيت و عموميت دسترسي به اطلاعات و دانش و در نتيجه بهره‌وري، توسعه‌ي انساني، اجتماعي و اقتصادی جوامع از مزايای فناوري اطلاعات به شمار می­آيند. ظهور کاربردهاي جديد و گسترده­ی‌ نشات گرفته از فناوری­های نوين اطلاعاتی و ارتباطاتی، بر شيوه‌ي زندگي، فرهنگ و رفتار مردم تأثير گذاشته و مفهوم جديدي به نام جامعه‌ي اطلاعاتي را شکل داده است. تفاوت ميزان بهره­مندی از اين فناوری و نيز سطح دانش و مهارت مردم، هر لحظه بر فاصله­ی جوامع شهری و روستايي ­افزوده و شکاف ديجيتالي بين آنها را بزرگتر می­سازد.
طرح­هايي همچون ايجاد دفاتر ICT روستايي مي‌تواند با کاهش شکاف ديجيتالی، مسير رسيدن به جامعه‌ي اطلاعاتي را براي کشور هموارتر نمايد. بررسی وضعيت طرح مذکور نشان می­دهد توجه تـام به توسعه­ی زيرساخت‌ها به تنهايي مشکل‌گشا نبوده و ايجاد و بهره­برداری مفيد از اين دفاتر با موانع و چالش­های بسياری مواجه است.
پژوهش حاضر ضمن معرفی چالش­های برخی پروژه­های مشابه در جهان و بهره­گيری از چارچوب توسعه­ی پويای UNDP به بررسی موانع توسعه­ی دفاتر موضوع طرح ايجاد ده­هزار دفتر ICT روستايي در ايران پرداخته و راهکارهایي برای موانع شناسايي شده ارايه نموده است. با نظرسنجی از خبرگان و تجزيه و تحليل داده­هـای حاصل از بررسی ميان دست­اندرکاران طرح (کارشناسان و مجريان) در شرکت­­مخابرات­ايران، شرکت­پست­ج.ا.ا. و پست­بانک­ايران و شرکت­ها و ادارات­کل تابعه­ی آنها در سراسر کشور، نشان داده شده است که کمبود محتوا و کاربردهای مورد نياز  جامعه­ی روستايي به عنوان مهمترين عامل و پس از آن ظرفيت نيروی انسانی، ضعف هماهنگی و انسجام راهبردی، ضعف زيرساخت­ها، ريسک سرمايه­گذاری و ضعف بنگاه­های روستايي و در نهايت ضعف سياست­های موجود، موانع و چالش­های توسعه­ی دفاتر ICT روستايي در ايران هستند. در بخش پايانی، پيشنهادهايي برای رفع موانع شناسايي شده ارايه شده است.